Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407 |

Nỗ lực để phụ nữ dân tộc thiểu số không bị bỏ lại phía sau

Biên phòng - Những năm qua, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chính sách, chương trình ưu tiên hướng đến phụ nữ dân tộc thiểu số (DTTS), tiêu biểu như các chính sách trong Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2016-2020 và hiện nay là Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2030. Một trong những mục tiêu quan trọng của chương trình này là lồng ghép giới, hướng đến xóa bỏ bất bình đẳng giới giữa các nhóm dân tộc.

Đại diện Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Cao Bằng và Bộ Chỉ huy BĐBP Cao Bằng tặng nhà Đại đoàn kết cho hội viên phụ nữ nghèo tại xã Cần Yên, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Ảnh: Dương Giang

Nguy cơ bị bỏ lại phía sau

Thực tế và nhiều nghiên cứu cho thấy, phụ nữ DTTS gặp nhiều rủi ro hơn so với đàn ông trong cùng cộng đồng và phụ nữ thuộc các dân tộc đa số. Ở cộng đồng người DTTS, phụ nữ và trẻ em gái thường là những đối tượng thiệt thòi hơn cả về khả năng tiếp cận các cơ hội, nguồn lực và khả năng nói lên tiếng nói của mình do các chuẩn mực xã hội áp đặt vị trí thấp kém hơn cho họ, giới hạn họ ở các hoạt động sinh con và sản xuất hộ gia đình.

Kết quả Tổng điều tra dân số năm 2019 cho thấy, khoảng cách giới lớn nhất trong tỷ lệ biết đọc, biết viết thuộc về khu vực trung du và miền núi phía Bắc, đặc biệt là các tỉnh Hà Giang, Cao Bằng, Bắc Kạn, Lào Cai, Điện Biên, Lai Châu, Sơn La với mức chênh lệch tối thiểu là 4,5% (Bắc Kạn) và cao nhất lên tới 23,3% (Lai Châu), so với con số trung bình cả nước là 2,4%.

Đặc biệt, báo cáo tác động của đại dịch Covid-19 đến các DTTS Việt Nam của UNICEF cho thấy, đại dịch Covid-19 đã làm cho gánh nặng công việc nội trợ, chăm sóc không được trả công của phụ nữ nói chung và phụ nữ DTTS càng nặng nề hơn. Dịch bệnh làm gia tăng gánh nặng lên vai người phụ nữ trong việc chăm sóc trẻ em, hỗ trợ con học tập, chăm sóc người già, người mắc bệnh hiểm nghèo... khi trường học và các dịch vụ chăm sóc sức khỏe phải đóng cửa trong thời gian giãn cách xã hội và dịch bệnh.

Mặt khác, đại dịch Covid-19 ảnh hưởng đến tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe trẻ em và có thể đe dọa tới sức khỏe, mạng sống của trẻ em ở các vùng DTTS. Trong thời gian giãn cách xã hội, nhiều gia đình DTTS đã gặp nhiều khó khăn hơn trong việc tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho trẻ em. 88% các trạm y tế xã phải tạm ngừng cung cấp dịch vụ tiêm chủng trong thời gian giãn cách xã hội; đồng thời cũng tạm ngừng các hoạt động tuyên truyền, hướng dẫn chăm sóc sức khỏe của trẻ em và công tác theo dõi thường kỳ về sự phát triển của trẻ em dưới 5 tuổi…

Ở góc độ khác, vấn đề tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống vẫn tồn tại dai dẳng ở vùng DTTS và miền núi. Theo số liệu của Ủy ban Dân tộc, tỷ lệ trẻ em kết hôn trước 18 tuổi ở người DTTS là 23,1%, cao gấp nhiều lần so với người Kinh (9,2%). Các dân tộc Lô Lô, Mông, Khơ Mú, Xinh Mun, Hrê, Gia Rai, Brâu có tỷ lệ phụ nữ từ 20-24 tuổi kết hôn sớm cao nhất cả nước, cá biệt như dân tộc Mông thì tỷ lệ này lên tới 48%. Tỷ lệ trẻ em gái DTTS mang thai ở tuổi vị thành niên còn cao (116/1.000 em tuổi từ 15-19). Hôn nhân cận huyết thống tuy đã giảm, nhưng ở một số dân tộc, tỷ lệ này vẫn cao: Mạ (4,41%), Mảng (4,36%), M’nông (4,02%), Xtiêng (3,67%); có một số dân tộc, tỷ lệ này lên đến 10% (Lô Lô, Hà Nhì, Phù Lá, Chứt, Mông, Ê Đê, Chu Ru, Pu Péo, Si La, Rơ Măm, Bờ Râu…)

Trao cơ hội để phụ nữ dân tộc thiểu số vươn lên

Mới đây, tại hội nghị triển khai Dự án 8 “Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em” trong Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2030, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam Hà Thị Nga cho biết: Trong giai đoạn I (2021-2025), Dự án 8 sẽ đẩy mạnh, chăm lo đến đối tượng yếu thế như phụ nữ và trẻ em DTTS, thúc đẩy quyền, trao cơ hội cho họ vươn lên, khẳng định vai trò chủ thể của mình trong tham gia xây dựng, phát triển cộng đồng, góp phần xây dựng đất nước phát triển bền vững.

Dự án 8 có mục tiêu thay đổi nếp nghĩ, cách làm, đảm bảo tiếng nói và sự tham gia thực chất của phụ nữ, trẻ em vùng DTTS. Ảnh: Cẩm Linh

“Với vai trò là cơ quan chủ trì thực hiện Dự án 8 và giám sát, đánh giá thực hiện bình đẳng giới trong Chương trình mục tiêu quốc gia, chúng tôi đã chủ động xây dựng và ban hành kịp thời các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn kế hoạch giai đoạn và kế hoạch năm thực hiện dự án tới các bộ, ngành và địa phương; tập trung hỗ trợ Hội Liên hiệp Phụ nữ các tỉnh tham mưu xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện dự án tại địa phương; thành lập Ban Điều hành dự án cấp Trung ương để chỉ đạo tổ chức thực hiện dự án, với sự tham gia của lãnh đạo các bộ, ngành liên quan” - bà Hà Thị Nga cho biết.

Theo đó, Dự án 8 được thiết kế chú trọng 4 nội dung can thiệp: Tuyên truyền, vận động thay đổi “nếp nghĩ, cách làm”, xóa bỏ các định kiến, khuôn mẫu giới trong gia đình và cộng đồng, những tập tục văn hóa có hại và một số vấn đề xã hội cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em; xây dựng và nhân rộng các mô hình nâng cao quyền năng kinh tế cho phụ nữ, thúc đẩy bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết của phụ nữ và trẻ em; bảo đảm tiếng nói và sự tham gia thực chất của phụ nữ và trẻ em trong các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội, giám sát và phản biện xã hội, nâng cao năng lực cho cán bộ nữ DTTS; nâng cao năng lực thực hiện lồng ghép giới cho cán bộ trong hệ thống chính trị và già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng.

Dự án 8 đã xác định 8 chỉ tiêu cốt lõi trong giai đoạn I, gồm: xây dựng 9.000 Tổ truyền thông cộng đồng; 3.000 Tổ tiết kiệm vay vốn thôn, bản; 1.000 Địa chỉ tin cậy cộng đồng; 1.800 Câu lạc bộ thủ lĩnh của sự thay đổi được củng cố, hoặc thành lập mới tại cộng đồng; 500 Tổ/nhóm sinh kế do phụ nữ tham gia quản lý được hỗ trợ ứng dụng công nghệ 4.0 trong sản xuất và kết nối thị trường; 80% phụ nữ DTTS có tỷ lệ sinh con tại nhà cao được tuyên truyền, vận động, tư vấn và tiếp cận với dịch vụ sinh đẻ an toàn; 4.400 cuộc đối thoại chính sách cấp xã và cụm thôn bản được tổ chức tại địa bàn đặc biệt khó khăn; 2.000 cán bộ nữ DTTS được nâng cao năng lực phù hợp…

Cẩm Linh


top